در اقتصاد تورمی ایران، بورس و دلار در بلندمدت رابطه‌ای بسیار نزدیک داشته‌اند. از سال ۱۳۷۶ تاکنون، ضریب همبستگی حدود ۹۶ درصدی را بین شاخص بورس و دلار نشان می‌دهد؛ یعنی در افق بلندمدت، جهت حرکت این دو بازار عمدتا مشابه بوده است. اما در کوتاه‌مدت بعضا این روند معکوس می‌شود؛ چرا و آیا این مساله امسال سرمایه‌گذاران نیز هست؟
چه زمانی این رابطه به هم می‌ریزد؟ نمودار نشان می‌دهد در برخی دوره‌ها مسیر دو بازار از یکدیگر فاصله گرفته است. یکی از مهم‌ترین این مقاطع، سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ است؛ دوره‌ای که شکاف میان نرخ دلار آزاد و نرخ مبادله‌ای افزایش یافت. در چنین شرایطی، رشد دلار آزاد الزاما با همان شدت به نرخ ارز موثر بر درآمد شرکت‌های بورسی منتقل نمی‌شد و در نتیجه پیوند تاریخی دو بازار به دلیل سیاست رانت‌پاشی ارزی تضعیف شد.
بازگشت هم‌جهتی با اصلاحات ارزی: از شهریور ۱۴۰۴، با شکل‌گیری انتظار برای اصلاح سیاست‌های ارزی و سپس اجرای تغییرات از دی‌ماه، نرخ ارز موثر بر شرکت‌ها به دلار آزاد نزدیک‌تر شد. در نتیجه، افزایش نرخ ارز با سرعت بیشتری در درآمد و سودآوری ریالی بخشی از شرکت‌های بورسی منعکس شد و یکی از موانع هم‌حرکتی دو بازار کمرنگ شد. کاهش شکاف ارزی باعث شد بورس دوباره بتواند بخشی از جاماندگی خود نسبت به دلار را جبران کند.
هر چند طی ماه‌های اخیر، افزایش انتظارات تورمی و تشدید ریسک‌های غیراقتصادی بار دیگر شکاف ارزی را افزایش داده است. اما همچنان سیاست‌گذار فرمان سرکوب و رانت‌پاشی ارزی را در دست نگرفته و همین هم باعث شده بورس تهران همسو با دلار رشد کند. به تدریج با کاهش جاماندگی بورس از تورم و رشد دلار سال‌های اخیر، ریسک‌های غیراقتصادی می‌توانند در میان‌مدت مانعی برای پرواز پرشتاب بازار سهام باشند.
تبادل نظر